W życiu IT Pro często pojawia się pilna potrzeba uzyskania dostępu do zawartości dysków twardych w trybie "offline" - bez uruchamiania żadnego systemu operacyjnego. Czasem trzeba po prostu naprawić boot loader, innym razem wykonać obraz instalacji systemu. Przed systemem Windows Vista było to raczej trudne bez korzystania z narzędzi firm trzecich. Na płycie instalacyjnej Visty pojawiło się natomiast środowisko WinPE 2.0, które między innymi uruchamia instalator tego systemu, ale oferuje także dostęp do funkcji odzyskiwania czy bogatego funkcjonalnie wiersza polecenia. Pytanie brzmi - czy można przerobić trochę WinPE tak, aby dodać do niego własne programy? Wreszcie czy można zapisać go osobno, bez obrazów instalacyjnych Visty (albo z kilkoma własnymi obrazami) i to w dodatku na pendrivie, a nie płytce DVD? Odpowiedź brzmi - oczywiście tak.
Administratorzy przy pomocy bezpłatnego zestawu Windows Automated Installation Kit (WAIK) mogą samodzielnie tworzyć nośniki ze środowiskiem WinPE. Do takich nośników można też dodawać własne pliki i programy (np. oprogramowanie do wykonywania obrazów dysków). Cały proces należy rozpocząć od zainstalowania WAIK na komputerze z systemem Windows Vista, Windows Server 2008, Windows XP lub Windows Server 2003. Pakiet ten w najnowszej wersji dedykowanej dla Windows Vista Service Pack 1 można pobrać z naszego serwisu z działu Narzędzia.
Po instalacji należy uruchomić w kontekście administratora wiersz poleceń WAIK - powinien on znajdować się w menu Start pod nazwą Windows PE Tools Command Prompt. Pierwszą rzeczą, jaką należy zrobić jest utworzenie struktury katalogów wzorcowego środowiska WinPE w jednym z podkatalogów na dysku. Załóżmy, że do tymczasowego przechowywania plików WinPE wybierzemy katalog C:\WinPE. Aby skopiować tam pliki należy wydać polecenie:
copype x86 C:\WinPE
Powyższy przykład stosuje się do systemów 32-bitowej architektury x86. Dla systemów x64 lub ia64 należy podać oczywiście zmieniony parametr. Po zakończeniu kopiowania na dysku w katalogu C:\WinPE pojawią się pliki WinPE. Najważniejszy z nich to winpe.wim - obraz całego środowiska WinPE. Praktycznie już teraz można by przystąpić do utworzenia pliku ISO - pod warunkiem, że nie chcemy wprowadzać żadnych zmian do obrazu. Co jednak, gdy zależy nam na dodaniu własnych programów czy plików?
Wystarczy zamontować obraz winpe.wim w dowolnym katalogu (można użyć utworzonego domyślnie folderu \mount), wprowadzić zmiany w plikach i zatwierdzić je odmontowując obraz. Następujące polecenie montuje obraz:
imagex /mountrw C:\WinPE\winpe.wim 1 C:\WinPE\mount
Po otwarciu folderu C:\WinPE\mount można dowolnie dodawać i zamieniać pliki. Przykładowo, narzędziem które warto dodać do obrazu jest ImageX - aplikacja Microsoftu do tworzenia i powielania obrazów instalacyjnych WIM, które domyślnie nie jest obecne w środowisku WinPE. Przyda się ono chociażby podczas tworzenia obrazu instalacji Windows Vista ze zintegrowanym dodatkiem Service Pack 1. Jeśli to właśnie jest naszym zamiarem, najlepiej dodać od razu cały katalog C:\Program Files\Windows AIK\Tools\x86 - zawiera on bowiem inne przydatne narzędzie PostReflect.exe.
Po dostosowaniu obrazu do własnych potrzeb należy zatwierdzić zmiany i odmontować go z katalogu. Wystarczy wydać polecenie:
imagex.exe /unmount /commit C:\WinPE\mount
Po tej czynności plik winpe.wim jest już uaktualniony. Co należy zrobić dalej? Ostatnią rzeczą jest przekopiowanie go do katalogu ISO\sources i zastąpienie nim pliku boot.wim. Spowoduje to, że podczas uruchamiania komputera od razu uruchomione zostanie nasze środowisko WinPE.
Teraz aby stworzyć bootowalny obraz ISO można posłużyć się narzędziem wbudowanym w zestaw WAIK. Składnia tego polecenia jest następująca:
oscdimg -n -h -bC:\WinPE\etfsboot.com C:\WinPE\ISO C:\mojewinpe.iso
Należy zauważyć, że pomiędzy argumentem -b a ścieżką nie ma spacji! Wykonanie tego polecenia spowoduje utworzenie obrazu ISO ze środowiskiem WinPE w lokalizacji podanej w ostatnim parametrze.
Istnieje też możliwość skopiowania WinPE na nośnik typu pendrive - jeśli jest on odpowiednio duży. Na ogół wystarczy już 256 MB przestrzeni. Wcześniej jednak należy zabezpieczyć istniejące na nim dane (zostaną utracone) i utworzyć nowe partycje przy pomocy programu diskpart. Co ważne, kroki te muszą być wykonane pod systemem Windows Vista lub Windows Server 2008, gdyż tylko te systemy radzą sobie z partycjonowaniem pamięci flash.
Po włożeniu pendriva do portu USB w programie diskpart należy wykonywać kolejno następujące polecenia:
list disk (odczytać numer dysku wymiennego - bardzo ważne, pomyłka może spowodować utratę danych na innym dysku!)
select disk 1 (gdzie 1 jest numerem dysku USB)
clean
create partition primary
select partition 1
active
format fs=fat32
assign
exit
Teraz pozostaje już tylko skopiować zawartość folderu ISO bezpośrednio na pendrive. Na komputerach obsługujących bootowanie z tego rodzaju nośników i z odpowiednio skonfigurowaną sekwencją bootowania po włożeniu pendriva powinno załadować się środowisko WinPE.